گزارش میدانی متخصص فلز از مشكلات قالیبافان،

نوای دفتین زنی رو به خاموشی است

نوای دفتین زنی رو به خاموشی است

متخصص فلز: خراسان رضوی قالیبافی هنر اصیل ایرانی است که همیشه از دیرباز زبانزد مردم جهان بوده است. در این میان فرش دست باف خراسان رضوی نیز یکی از زیباترین فرش های دست باف محسوب می شود. در بعضی از مناطق و روستاهای خراسان رضوی، قالی بافی پیشه اصلی مردم است. با این وجود صنعت قالیبافی و بافندگان این صنعت این روزها با مشکلات مختلفی همچون گران بودن مواد اولیه، افزایش هزینه های تولید و عدم بهره مندی از بیمه روبه رو هستند بطوریکه بگفته کارشناسان این حوزه مشکلات ریزودرشت این صنعت تهدیدی برای افول این هنر اصیل تلقی می شود.



قالیبافان خراسان رضوی روزهای خیلی از عمر خودرا در پشت دارهای قالی، به امید بهره مندی از بیمه قالیبافی سپری کرده اند، اما متأسفانه اجرای این مصوبه با مشکلاتی همراه بوده است تا جایی که سالهای متمادی است، قالیبافان به امید برخورداری از بیمه قالیبافی به انتظار نشسته اند.

به همین منظور و جهت بررسی مشکلات بافندگان و صنعت قالیبافی به روستای هندل آباد یا همدل آباد در دهستان کنویست بخش مرکزی شهرستان مشهد و در ۳۵ کیلومتری شهر مشهد سری زده ایم. شغل بیشتر زنان این روستا قالیبافی است. وارد یکی از کارگاه های فعال در روستا می شویم. چهار زن مقابل دار قالی نشسته اند. صدای دفتین زنی بر گره های ظریف نخ های رنگارنگ بر روی دار برافراشته قالی در فضا طنین انداز است. به سراغ یکی از بافندگان می رویم و با او گفت و گو می نماییم. راضیه حدودا ۴۵ سال سن دارد و از قدیمی ترین بافندگان کارگاه است.

او می گوید: یکی از بزرگترین مشکلات بافندگان این است که تحت پوشش بیمه قرار ندارند. در ضمن این همه سال قالیبافی بیمه نداشته ام و در این مورد از جایی درخواست نکرده ام. کسی هم برای بیمه شدن ما درخواستی نداده است.

راضیه با اشاره به دشوار بودن شغل قالیبافی و دستمزد پایین آن ادامه می دهد: اگر تلاش بیشتری نماییم و بتوانیم زیاد کار نماییم و وقت بیشتری برای قالیبافی داشته باشیم نهایتاً بتوانیم روزی ۴۰ هزارتومان کار نماییم و یک قالی را در چهار الی ۶ ماه به صاحبکار تحویل بدهیم. بطور کلی حمایتی از بافندگان نمی گردد.

به کارگاه قالیبافی دیگری می رویم. دو زن در کارگاه مشغول به کار هستند. مریم یکی از زنان بافنده دارای ۳۰ سال تجربه در حوزه قالیبافی است. او درباره وضعیت کار و بیمه بافندگان می گوید: در سال ۹۲ که در همین رابطه خبرهایی به گوشمان رسید، اقداماتی انجام داده و نام خودرا ثبت کردیم. ولی متاسفانه به ما گفتند که دیگر چنین طرحی وجود ندارد و ما موفق به بیمه خود نشدیم.

این بافنده با اعتراض به پایین بودن دستمزد و حقوق بافندگان ادامه می دهد: ما هرروز بامداد تا شب درحال قالیبافی هستیم. با این وجود تنها می توانیم پس از چهار یا پنج ماه یک قالی سه در چهار تحویل بدهیم که دستمزد آن برای هر نفر ۴ یا ۵ میلیون تومان بیشتر نخواهد بود.



این خانم قالیباف در پاسخ به این پرسش که آیا خود مستقیما به بازار دسترسی دارد یا برای کسی کار می کند، پاسخ می دهد: برای کسی کار می کنم. برای خود اشتغالی به کمیته امداد مراجعه کردم تا بتوانم خودم مستقیما به بازار برای فروش قالی دسترسی داشته باشم. ولی برای این کار حمایتی نشدم.

او بزرگترین مشکل خودرا در حوزه قالیبافی دستمزد پایین آن دانست و می گوید: کار سنگین و اصلی را ما انجام می دهیم ولی پول فروش فرش به جیب افراد دیگری می رود.

آینده ای برای بافندگان قالی وجود ندارد

مریم با اشاره به دشواری شغل خود و عدم حمایت کافی بیان می کند: ما می خواهیم بیمه بافندگان پیگری شود. با وجود این که ۳۰ سال است که درحال قالیبافی هستیم، ولی هیچ آینده تضمین شده ای از سمت این شغل ندارم.

برای بررسی بیشتر به خانه دیگری که در یکی از اتاق های آن دار قالی را برپا بود سرزدیم. این بافنده که نامش زهرا است ۲۵ سال است که مشغول قالیبافی در این روستا است. او در ارتباط با وضعیت شغلی خود می گوید: چندباری که از صاحبکار خود درخواست بیمه کرده ام، جواب می دهد امکان بیمه شدن وجود ندارد.

زهرا در ارتباط با وضعیت دستمزد و حقوق بیان می کند: اگر بتوانیم هر روز و بدون وقفه قالی ببافیم، هر سه الی چهار ماه می توانیم یک قالی را تحویل دهیم که پول آن هم زمانی که بین کارگران تقسیم می شود، به هر یک مقدار ناچیزی می رسد.

درآمد ناچیزی نصیب ما می شود

او ادامه می دهد: ۲۵ سال است که مشغول قالیبافی هستم. از چشم و سر و شانه و... برای این کار مایه گذاشته ام ولی در نهایت تمام سود این کار به جیب فرد دیگری می رود و درآمد ناچیزی نصیب ما می شود.

دولت و مسئولین از ما حمایت کنند

زهرا خاطرنشان می کند: دولت و مسئولین باید از ما حمایت کنند تا بتوانیم سود کاری که انجام می دهیم، نصیب خودمان شود و شرایط دسترسی مستقیم ما به بازار را فراهم آورد.

این بافنده با اشاره به قالی که درحال بافت است، ادامه می دهد: شاید قیمت این قالی ۱۰۰ میلیون تومان باشد ولی از این ۱۰۰ میلیون تومان تنها ۱۰ میلیون آن نصیب بافندگان این قالی می شود.

در همین رابطه مهدی کلالی، رییس اداره کل فرش سازمان صنعت، معدن و تجارت خراسان رضوی در گفت و گو با ایسنا اظهار می کند: حدود ۹۰ هزار بافنده در سطح استان وجود دارد که این تعداد فقط با مهارت قالیبافی آشنایی دارند و تنها ۴۵ درصد از این آمار قالیباف فعال می باشند. البته این آمار کاملا دقیق نیست و این یک ضعف در صنعت قالیبافی تلقی می شود برای اینکه سامانه ای وجود ندارد که آمارها را بطور دقیق و کامل بررسی کند. از طرفی هم چون بافندگان قشر خاصی هستند که امکان دارد به اینترنت و سایر منابع دسترسی نداشته باشند، ثبت اطلاعات و آمارشان کمی دشوار است.

او با بیان مشکلات موجود در حوزه بیمه تامین اجتماعی قالیبافان ادامه می دهد: بیمه تامین اجتماعی قالیبافان از سال ۹۳ تا کنون به سبب محدودیت های اعتباری دیگر کسی را جذب نکرد و بیمه شدگان نیز ریزش داشتند. در همین راستا، مرکز ملی فرش ایران تفاهم نامه ای را با صندوق بیمه عشایر روستایی کشاورزان منعقد کرد که خط در آمدی قالیبافان را از ۴۵۰ هزار تومان تا یک میلیون و ۵۰۰ هزارتومان تعیین کند و برمبنای آن، بافندگان مستلزم می شدند که ۱۵ درصد از درآمدشان را برای بیمه پرداخت کنند که از این ۱۵ درصد نیز، ۱۰ درصد را دولت و ۵ درصد را بافنده پرداخت می کرد.

رئیس اداره کل فرش سازمان صنعت، معدن و تجارت خراسان رضوی ادامه می دهد: در مرداد ماه سال ۹۹ نیز باردیگر یک تفاهم نامه تکمیلی منعقد شد که طبق این تفاهم نامه، دولت باید تمام حق بیمه قالیبافان در یک سال اول را پرداخت می کرد. یعنی در سال اول، همان ۵ درصدی که قالیباف موظف به پرداخت آن بود از جانب دولت پرداخت می شد. در سال اول، قالیباف موظف به پرداخت یک درصد از حق بیمه بود، از سال دوم موظف به پرداخت ۲درصد، سال سوم ۳درصد، سال چهارم ۴ درصد و در نهایت سال پنجم موظف به پرداخت ۵درصد از حق بیمه می شود. اما متاسفانه به سبب محدودیت های اعتباری دولت قبل، تا کنون خبری از اجرای این تفاهم نامه نشده است.



خراسان رضوی اکنون با کمبود قالیباف مواجه است

رئیس اداره کل فرش سازمان صنعت، معدن و تجارت خراسان رضوی با اشاره به عدم تطابق درآمد قالیباف با تورم حاضر در کشور عنوان کرد: درآمد یک قالیباف هیچ تطابقی با تورم موجود در اقتصاد کشور ندارد و به این علت آمار قالیبافان فعال رو به کاهش است. با وجود این که سرمایه گذار وجود دارد، اما خراسان رضوی اکنون با کمبود قالیباف مواجه می باشد. بزرگترین دغدغه قالیباف ها بازار و فروش و تامین مواد اولیه است. برای بهبود این وضعیت، تنها راه حل پیشنهادی ما این بود که قالیبافی از حالت تک بعدی خارج شده و به یک فعالیت کارگاهی تبدیل گردد.

کلالی همین طور با عنوان مزایای فعالیت کارگاهی قالیبافان افزود: مزایای فعالیت کارگاهی قالیبافان این است که تسهیلات بانکی و تولید محصولات معیوب را به حداقل می رساند. برای اینکه هر کارگاه یک ناظر فنی دارد و حین کار به رفع اشکالات محصولات می پردازد. فایده دیگر فعالیت کارگاهی این است که وظیفه قالیباف فقط بافندگی و سپس دریافت درآمد است و دیگر دغدغه بازار و نقدینگی را ندارد.

حدود ۳۰۰ تا ۳۵۰ کارگاه غیرمتمرکز قالیبافی در خراسان رضوی وجود دارد

وی اضافه کرد: حدود ۳۰۰ تا ۳۵۰ کارگاه غیرمتمرکز قالیبافی در خراسان رضوی وجود دارد و در هر کارگاه حداقل ۱۰ نفر مشغول به کار هستند. میزان کارگاه های متمرکز نیز بین ۵۰ الی ۶۰ عدد است. تعداد کارگاه های قالیبافی استان تا آخر سال ۱۴۰۰ به روز خواهد شد و در تلاش هستیم تا آمار کارگاه های موجود در استان را افزایش دهیم.

از ابتداء سال ۱۴۰۰ تا کنون ۱۷ مورد پروانه بهره برداری کارگاه قالیبافی در استان صادر شده است

رئیس اداره کل فرش سازمان صنعت، معدن و تجارت خراسان رضوی همین طور از ایجاد دو سامانه بهین یاب و هماهنگ در جهت صدور پروانه های بهره برداری آگاهی داد و می گوید: سازمان ملی فرش خوشبختانه در سال ۱۴۰۰ با بهره گیری از دو سامانه بهین یاب و هماهنگ، صدور پروانه و تاسیس کارگاه های قالیبافی را تسریع و قابل پیش بینی کرده است. فعالیت این دو سامانه بدین صورت است که واحد تولیدی اطلاعات خودرا در سامانه بهین یاب ثبت کرده و سپس سازمان ملی فرش در سامانه هماهنگ برای آن واحد تولیدی پروانه بهره برداری صادر خواهدنمود. از ابتداء سال ۱۴۰۰ تا کنون ۱۷ مورد پروانه بهره برداری کارگاه قالیبافی در استان صادر شده و هر کدام از این واحدهایی که پروانه بهره برداری کسب می کنند حداقل برای ۲۰ نفر اشتغال زایی دارند.

کلالی در رابطه با میزان صادرات فرش دستباف در خراسان رضوی اشاره کرد: در رابطه با صادرات فرش دستباف آمار کامل و دقیقی در دست نداریم برای اینکه این اطلاعات تحت اختیار گمرک است و گمرگ این آمار را محرمانه تلقی می کند. از سال ۹۷ به بعد دیگر هیچ آمار گمرکی درباب صادرات فرش در دست نیست اما نمی توان با قطعیت گفت فرشی که از مرز خراسان رضوی صادر شده در خود این استان نیز تولید شده است، برای اینکه آن فرش می تواند از تبریز به خراسان رضوی ارسال شده باشد و سپس از مرز خراسان رضوی به سایر کشورها صادر شود و برعکس.

در خراسان رضوی سالانه بین ۳۰ تا ۳۵ هزار متر مربع فرش تولید می شود

وی اضافه کرد: با توجه به این که در خراسان رضوی ۴۰ تا ۴۵ هزار قالیباف فعال وجود دارد و سالانه بین ۳۰ تا ۳۵ هزار متر مربع تولید داریم و تنوع سبک تولید در استان فراوان است، در حوزه صادرات نمی توان گفت نسبت به سایر استانها پیشتاز هستیم، اما عملکرد خوب و شایان توجهی داریم و حدود ۵۰ درصد از تولیدمان به صادرات ختم می شود.

همچنین هادی مخملی، رییس اتحادیه فرش دستبافت مشهد در گفت و گو با ایسنا درباب وضعیت بیمه بافندگان و مشکلات آنها می گوید: هم اکنون تعداد قالیبافانی که در مشهد در انتظار بیمه تامین اجتماعی هستند ۵۷۰۰ نفر است. از ابتداء سال ۹۳ تا کنون ۶۰۰۰ بیمه مربوط به قالیبافان قطع شده است. تعداد قالیبافان که هم اکنون در مشهد بیمه هستند ۲۲۰۰ نفر است.



اولین مانع در راه کار قالیبافان کاهش قدرت و ظرفیت آنها در جهت تولید است

او در ارتباط با موانعی که بر سر راه قالیبافان وجود دارد، ادامه می دهد: نخستین مانع در راه کار قالیبافان کاهش قدرت و ظرفیت آنها در جهت تولید است. تا پیش از افزایش قیمت مواد اولیه، قالیباف به تنهایی می توانست بصورت شخصی فعالیت کند، اما حالا این شرایط وجود ندارد و قالیبافان با مشکلات زیادی سر و کار دارند.

بیمه حدود ۶۰۰۰ قالیباف قطع شده و هنوز تجدید نشده است

رئیس اتحادیه فرش دستباف مشهد بیان می کند: دومین مانع در مقابل قالیبافان مربوط به بیمه تامین اجتماعی است. به سبب عدم بودجه کافی دولت بیمه برای قالیبافان لحاظ نمی گردد. از سال ۹۳ که بیمه های تامین اجتماعی قالیبافان به مشکل برخورده است، بیمه حدود ۶۰۰۰ قالیباف قطع شده و هنوز تجدید نشده است.

مخملی تصریح می کند: البته بیمه صندوق عشایر عملکرد نسبتا مطلوبی داشته اما این بیمه شرایط و فواید کمتری دارد. فایده بیمه صندوق عشایر این است که در صورتیکه قالیباف باردیگر تحت پوشش بیمه تامین اجتماعی قرارگیرد، سوابق آنرا پذیرفته و تایید می شود.

بیمه تنها عاملی است که به قالیبافان برای ادامه دادن این شغل سخت، انگیزه می دهد

او در رابطه با تاثیر چشم گیر بیمه تامین اجتماعی در روند عملکرد قالیبافان بیان می کند: موضوع بیمه تنها عاملی است که به قالیبافان برای ادامه دادن این شغل سخت، انگیزه می دهد. برای اینکه بیمه تامین اجتماعی مشخص کننده آینده، جایگاه و منزلت بافنده است و همین طور تاثیر شایان توجهی در اشتغالزایی و افزایش میزان بافندگان و تولید دارد.

رئیس اتحادیه فرش دستباف مشهد خاطرنشان می کند: عامل اصلی عدم بیمه تامین اجتماعی قالیبافان، مضیقه بودجه دولت می باشد. اتحادیه ها با وجود چنین شرایطی موظفند با بررسی گروههای مختلف قالیبافان، به تخصیص بیمه به قالیبافانی که شرایط سخت تری دارند، اقدام نمایند.

در حالی که بیمه قالیبافان از اهمیت بسیاری برخوردارست و امنیت شغلی برای بافندگان رقم زده و سبب انگیزه برای ادامه این حرفه شمرده می شود، اما به سبب مضیقه بودجه امکان برقرای بیمه همه قالیبافان و اجرای این حکم قانونی آن وجود ندارد. از جانب دیگر، باتوجه به افزایش نرخ تورم در سالهای اخیر، دستمزد این قشر کفاف زندگی آنها را نمی دهد و هم اکنون شرایط به شکلی است که هیچ آینده تضمین شده ای برای قالیبافان وجود ندارد.

گزارش از فرزانه لک زایی و لعیا فضیلت





منبع:

1400/07/18
11:58:13
236
5.0 / 5
تگهای خبر: اقتصاد , بازار , بودجه , تجارت
این مطلب را می پسندید؟
(1)
(0)

تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان در مورد این مطلب
لطفا شما هم نظر دهید
= ۳ بعلاوه ۴
متخصص فلز Metal Pro
متخصص فلز Metal Pro
metalpro.ir - حقوق مادی و معنوی سایت متخصص فلز محفوظ است

متخصص فلز

فلزکار متخصص فلزات