کامیون ها در انتظار عبور، قطارها در راه ورود آخرین وضعیت حمل کالا به ایران
به گزارش متخصص فلز، آخرین گزارش ها از وضعیت مرز های زمینی ایران نشاندهنده ادامه ورود ریلی کالا از چین، ادامه عبور مسافران در مرز ایران و پاکستان و وجود محدودیت هایی در فعالیت تجاری برخی گذرگاه هاست.
به گزارش متخصص فلز به نقل از خبرنگاران جوان، تجارت زمینی ایران در ایام اخیر با مجموعه ای از چالش های مرزی، بانکی و لجستیکی روبه رو شده است؛ از توقف فعالیت تجاری در گذرگاه ریمدان ـ گبد و معطلی هزاران کامیون در بعضی پایانه های مرزی تا بالارفتن هزینه حمل و نقل و دشواری صادرات به بازارهای منطقه ای. در مقابل، ورود ریلی کالا از چین بازهم ادامه دارد و مذاکرات منطقه ای برای کاهش موانع عبور ناوگان، توسعه کریدورهای ترانزیتی و تقویت ارتباط ریلی و جاده ای ایران با کشورهای آسیای مرکزی در جریان است.
هم زمان، اظهارات فرزانه صادق، وزیر راه و شهرسازی، در اجلاس وزیران حمل و نقل کشورهای عضو سازمان همکاری اقتصادی (اکو) در آستانه قزاقستان، بار دیگر ضرورت کاهش توقف های مرزی و تبدیل توافق های منطقه ای به برنامه های اجرایی را برجسته کرده است.
بررسی وضع موجود نشان میدهد که مشکل تجارت خارجی تنها به بسته شدن یا باز بودن مرزها محدود نیست؛ ظرفیت پذیرش کامیون ها، هماهنگی تشریفات گمرکی، امکان انجام مبادلات بانکی، دسترسی به ناوگان و هزینه های ناشی از توقف نیز بر جریان صادرات و واردات اثر می گذارند. در چنین شرایطی، حتی مرزهایی که از نظر فیزیکی باز هستند، ممکنست به علت محدودیت های اجرایی نتوانند جریان عادی تجارت را تضمین کنند.
وضعیت مرز پاکستان و توقف تجارت ریمدان- گبد
در مرز ایران و پاکستان، آخرین گزارش ها حکایت کننده از تفاوت میان وضعیت عبور مسافران و فعالیت تجاری است. پیمان سنندجی، رییس کمیسیون حمل و نقل اتاق تجاری تهران، پیشتر اعلام نموده بود که عبور مسافران از مرز زمینی دو کشور ادامه دارد و تجارت نیز بطور کلی متوقف نشده است؛ با این وجود، مشکلات بانکی روند صادرات ایران به پاکستان را با دشواری رو به رو کرده است.
به قول او، واردکنندگان پاکستانی برای واردات محموله های ایرانی باید فرم الکترونیکی واردات را به شبکه بانکی خود ارایه دهند؛ فرایندی که در وضعیت تحریم بانکی ایران با موانع جدی روبه رو شده است.
در همین جهت سید حسین حسینی، مدیرکل دفتر ترانزیت سازمان راهداری، در اظهاراتی در ۲۵ مهرماه اعلام نمود که فعالیت تجاری گذرگاه ریمدان ـ گبد متوقف شده، اما عبور مسافران از این مرز بازهم برقرار است. بنابراین، گزارشهای مربوط به ادامه عبور مسافران را نباید به مفهوم ادامه فعالیت تجاری در این گذرگاه دانست.
این تفاوت برای صادرکنندگان اهمیت ویژه ای دارد؛ برای اینکه توقف تجارت می تواند سبب معطلی محموله ها، تغییر برنامه حرکت کامیون ها و بالارفتن هزینه های جانبی حمل شود.
در همین حال، واردات از پاکستان به ایران بازهم امکانپذیر گزارش شده است. این وضعیت نشان میدهد که صادرات و واردات در دو سوی یک مرز لزوماً شرایط یکسانی ندارند و محدودیت های مالی، مقررات کشور مقصد و نحوه پذیرش اسناد تجاری می توانند بر هر یک از جریان ها تاثیری متفاوت بگذارند. اگر موانع بانکی صادرات ایران برطرف نشود، خطر از دست رفتن بخشی از بازار پاکستان و کاهش قابلیت پیشبینی تجارت با این کشور بازهم وجود خواهد داشت.
در مرز ایران و افغانستان نیز توقف طولانی کامیون ها به یکی از مهم ترین نگرانی های شرکت های حمل و نقل تبدیل گشته است. احسان ملک زاده، رییس هیات مدیره انجمن صنفی شرکت های حمل و نقل بین المللی ایران، اعلام نموده است که حدود ۲ هزار و ۲۷۱ کامیون پشت مرز دوغارون متوقف هستند. این در شرایطی است که ایران و افغانستان در حوزه صادرات، واردات و ترانزیت مبادلات دارند و پایانه های دوغارون و میلک از مسیرهای مهم ارتباط تجاری دو کشور به شمار می روند.
به قول ملک زاده، بخش عمده صادرات ایران به افغانستان به مشتقات نفتی و گاز اختصاص دارد، در صورتیکه حجم واردات ایران از این کشور چندان زیاد نیست. توقف کامیون ها در چنین مسیری می تواند هزینه خواب ناوگان، دستمزد رانندگان و هزینه های عملیاتی شرکت های حمل و نقل را افزایش دهد. همچنین، هرچه مدت انتظار بیشتر شود، ظرفیت کامیون ها برای انجام سفرهای بعدی کاهش پیدا می کند و ممکنست دسترسی صادرکنندگان به ناوگان آماده با دشواری بیشتری همراه شود.
توقف کامیون ها در دوغارون و بالارفتن هزینه های حمل و نقل
این مشکل در کنار وضعیت سایر گذرگاه ها، تصویری از فشار بر ظرفیت حمل و نقل جاده ای کشور ارایه می کند. بر مبنای گزارشی که در نیمه مهرماه انتشار یافت، پیمان سنندجی از توقف حدود ۴ تا ۵ هزار کامیون در مرز بازرگان و حدود 3000 کامیون در مرز ریمدان آگاهی داده بود.
پیامد مستقیم این وضعیت در نرخ حمل و نقل نیز قابل مشاهده می باشد. بر اساس گزارش های پخش شده در مهرماه، کرایه حمل کالا از بنادر ترکیه به ایران به حدود ۷ هزار و ۹۰۰ تا ۸ هزار دلار رسیده است. همچنین، در گزارشی از فعالین بخش حمل و نقل، افزایش حدود ۱۵۰ درصدی هزینه حمل و نقل صادراتی در وضعیت اختلال مرزی و معطلی طولانی ناوگان مطرح گردیده است.
با این وجود، سازوکار بالارفتن هزینه روشن است: وقتی کامیون برای مدت طولانی در مرز متوقف می شود، زمان مفید فعالیت آن کم می شود، هزینه های عملیاتی افزوده می شود و تعداد سفرهای قابل انجام در یک دوره مشخص پایین می آید. درنتیجه، عرضه ناوگان آماده برای حمل محموله های جدید محدودتر می شود. افزایش کرایه نیز می تواند هزینه تمام شده واردات مواد اولیه و کالاهای مصرفی را بالا ببرد و حاشیه سود صادرکنندگانی را که در بازارهای منطقه ای رقابت می کنند، کم کند.
در چنین شرایطی، ادامه ورود ریلی کالا از چین یکی از مسیرهای مهم تامین کالا برای ایران به حساب می آید. به قول سنندجی، قطارهای باری بعد از حرکت از چین و عبور از قزاقستان و ترکمنستان از مرزهای ریلی سرخس و اینچه برون وارد کشور می شوند. اهمیت این مسیر در آن است که ارتباط ریلی ایران با آسیای مرکزی و چین را تقویت می کند و امکان استفاده از روشی متفاوت برای انتقال بخشی از محموله ها را فراهم می سازد.
مذاکرات حمل ونقلی با ازبکستان و توسعه کریدورها
در همین جهت، فرزانه صادق، وزیر راه و شهرسازی، در چهاردهمین اجلاس وزیران حمل و نقل کشورهای عضو اکو در آستانه قزاقستان، بر ضرورت تبدیل ظرفیتهای جغرافیایی منطقه به شبکه ای کارآمد از مسیرهای جاده ای، ریلی و دریایی تاکید کرد. او خواهان آن شد که همکاریهای منطقه ای به تصمیم های مشخص، زمان بندی شده و قابل ارزیابی منجر شود و کشورهای عضو به جای تکرار ظرفیتهای موجود، برای رفع موانع اجرایی اقدام نمایند.
صادق ضمن اشاره به وابستگی متقابل شبکه های حمل و نقل منطقه ای اظهار داشت که اختلال در یک بخش از شبکه، حتی اگر در قلمرو یک کشور رخ دهد، می تواند زمان و هزینه جابه جایی کالا را افزایش دهد، قابلیت اطمینان مسیرها را کم کند و امنیت زنجیره تامین سایر کشورها را نیز تحت تأثیر قرار دهد.
وی همینطور بر ضرورت کاهش زمان توقف کامیون ها، ساده سازی تشریفات گمرکی، هماهنگی اسناد حمل و نقل و تبادل اطلاعات میان مراجع مرزی تاکید کرد.
وزیر راه و شهرسازی در این اجلاس پیشنهاد کرد که دبیرخانه اکو با همکاری کشورهای عضو، موانع اصلی عبور ناوگان در گذرگاه های مرزی را شناسایی کند، اولویت های مشترکی برای هماهنگی گمرکی و تبادل اطلاعات تعیین کند و برنامه ای زمان بندی شده برای رفع موانع تدوین شود. وی همینطور ضمن اشاره به ظرفیت بندر چابهار و ضرورت اتصال آن به شبکه ریلی کشور، توسعه ارتباط میان بنادر، خطوط ریلی و جاده ها را یکی از طریق های تقویت ترانزیت و دسترسی کشورهای محصور در خشکی به آب های آزاد دانست.
بخش دیگری از تبادل نظر های سفر وزیر راه و شهرسازی به آستانه، به همکاری با ازبکستان اختصاص داشت. در دیدار فرزانه صادق با الهام محکم اف، وزیر حمل و نقل و ارتباطات ازبکستان، مسایل مربوط به عبور ناوگان، جابه جایی جاده ای و ریلی و راهکارهای رفع موانع حمل کالا بررسی گردید. دو طرف بر اجرای توافق های قبلی و تقویت هماهنگی ها برای تسهیل حمل و نقل و توسعه ترانزیت تاکید کردند. همین طور پیشنهاد بازدید هیات ازبکستانی از زیرساخت های بندری ایران برای آشنایی با ظرفیتهای لجستیکی کشور عنوان شد.
رضا اکبری، رییس سازمان راهداری و حمل و نقل جاده ای، نیز در جمع بندی سفر اعلام نمود که در دیدار با مقام های ازبکستانی، مشکلات رانندگان ایرانی و مطالبی همچون نحوه محاسبه اختلاف نرخ سوخت، مسایل مرزی و پذیرش ناوگان مورد بررسی قرار گرفته و برخی موضوعات بعد از ماه ها مذاکره به مرحله جمع بندی نزدیک شده است. در مذاکرات با مقام های قزاقستانی نیز افزایش تعداد مجوزهای عبور و مدت اقامت رانندگان عنوان شد. با این وجود، اثرگذاری این مذاکرات بر کاهش هزینه حمل و نقل، به اجرای توافق ها و رفع عملی موانع بستگی دارد.
در مجموع، وضعیت فعلی مرزهای زمینی ایران تلفیقی از ادامه برخی مسیرهای تجاری، توقف فعالیت در بعضی گذرگاه ها، ازدحام کامیون ها و بالارفتن هزینه های لجستیکی است. ادامه ورود ریلی کالا از چین، توسعه همکاری با ازبکستان و قزاقستان و پیگیری پیشنهادهای ایران در اجلاس اکو می تواند فرصت هایی برای تنوع بخشی به مسیرهای حمل ایجاد کند؛ اما این ظرفیت ها زمانی به کاهش هزینه تجارت منجر می شوند که توقف های مرزی کم شود، تشریفات گمرکی هماهنگ شود و توافق های منطقه ای به خدمات منظم و قابل پیشبینی تبدیل شوند. برای صادرکنندگان و واردکنندگان، مسئله اصلی حال تنها باز بودن مسیر نیست، بلکه اطمینان از امکان عبور کالا در زمان مشخص و با هزینه ای قابل محاسبه است؛ معیاری که تعیین می کند کریدورهای منطقه ای تا چه اندازه می توانند از تجارت خارجی ایران پشتیبانی کنند.
بطور خلاصه این در شرایطیست که ایران و افغانستان در عرصه صادرات، واردات و ترانزیت مبادلات دارند و پایانه های دوغارون و میلک از مسیرهای مهم ارتباط تجاری دو کشور به شمار می روند.
به قول ملک زاده، بخش عمده صادرات ایران به افغانستان به مشتقات نفتی و گاز اختصاص دارد، در صورتی که حجم واردات ایران از این کشور چندان زیاد نیست. مبنی بر گزارشی که در نیمه مهرماه منتشر شد، پیمان سنندجی از توقف حدود ۴ تا ۵ هزار کامیون در مرز بازرگان و حدود 3000 کامیون در مرز ریمدان آگاهی داده بود. او خواهان آن شد که همکاریهای منطقه ای به تصمیم های مشخص، زمان بندی شده و قابل ارزیابی منجر شود و کشورهای عضو بجای تکرار ظرفیت های موجود، برای رفع موانع اجرائی اقدام نمایند.
صادق ضمن اشاره به وابستگی متقابل شبکه های حمل و نقل منطقه ای تصریح کرد که اختلال در یک بخش از شبکه، حتی اگر در قلمرو یک کشور رخ دهد، می تواند زمان و هزینه جابه جایی کالا را افزایش دهد، قابلیت اطمینان مسیرها را بکاهد و امنیت زنجیره تامین سایر کشورها را نیز تحت تأثیر قرار دهد.
وی همین طور بر ضرورت کاهش زمان توقف کامیون ها، ساده سازی تشریفات گمرکی، هماهنگی اسناد حمل و نقل و تبادل اطلاعات میان مراجع مرزی اصرار کرد.
وزیر راه و شهرسازی در این اجلاس پیشنهاد کرد که دبیرخانه اکو با همکاری کشورهای عضو، موانع اصلی عبور ناوگان در گذرگاه های مرزی را شناسایی کند، اولویت های مشترکی برای هماهنگی گمرکی و تبادل اطلاعات تعیین کند و برنامه ای زمان بندی شده برای رفع موانع تدوین شود.
منبع: متخصص فلز
این مطلب را می پسندید؟
(0)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان در مورد این مطلب